Menu Close



The province of Sitia is teeming with archaeological sites, places of memory and history. The past of Eastern Crete has been intensely studied since the end of the 19th century and the early 20th century, when explorers and researchers arrived to record its history and that is when the first excavations began.

The Neolithic presence at the easternmost end of Crete is confirmed by the variety of artifacts, utensils and tools, such as those found at the significant Neolithic home of Magassa and caves such as Mikro Katofygi and Pelekita.

During the Bronze Age, due to its geographic position, the easternmost end of the island was Crete’s gates to eastern Mediterranean ports. Organised trade, transactions and accumulation of goods, led to the creation of major urban centers, such as Palaikastro. Even Petras and Zakros were at some point port-cities with central public buildings and activities that were both administrative and religious, following the model of other Minoan “palaces”.

Above the ruins of Palaikastro we encounter, from the Geometric period and onwards, the renowned temple of Diktaios Zeus; control of the temple and its rich income resulted in constant dispute raging between the three most powerful cities of Eastern Crete in historical times, namely, Praisos, Itanos and Hierapytna. Of these, Praisos (north of Chandras) was considered the centre of Eteocretans, the ancient residents of the island, who retired to that position after the invasion of the Dorians, salvaging the “Minoan” character of their language, religion and way of worship. Itanos was a great port and a transit point for trade between the East and Crete, which grew rich through trading raw materials with the Phoenicians, and which retained its splendour until the Romans settled on the island. During the Classical Period these cities had their own political system (kingdom, republic) and operated in the model of city-states of continental Greece. Cases of rivalry and war between them were not rare, even up until the Hellenistic Period.

During Byzantine times the economy of the island was mainly agricultural and pastoral. However, the large number of paleochristian churches, such as those at Itanos, stand witness of the relative wealth and stability. From the middle of the 7th century AD the Arab threat started becoming more apparent and Cretan shores often suffered the raids of the Arab fleet (e.g. the destruction of Itanos). During the Arab conquest of Crete a unique type of Arab emirate was founded, supporting its survival on piracy and the economic repression of local population. When Crete was reclaimed by Nikiforos Fokas (961 AD) and it was reconnected to the main body of the Byzantine Empire and a new period started for the island history.

In the early 17th century the pinnacle of Cretan literature was created, i.e. “Erotokritos”, love poem in rhyming verxe by Sitean Vincenzo Kornaros. Today we also encounter glorious examples of those times, such as the historic stauropegic Monastery of Panagia Akrotiriani or Toplou, a building of the 15th century, as well as the villages of Etia and Voila, where significant Venetian buildings still stand (towers, churches, houses).

Πάνω από τα ερείπια του Παλαικάστρου συναντάμε από τη Γεωμετρική περίοδο και έπειτα τον περίφημο ναό του Δικταίου Διός, για τον έλεγχο και τα πλούσια εισοδήματα του οποίου βρίσκονταν σε συνεχή διαμάχη οι τρεις ισχυρότερες πόλεις της Ανατολικής Κρήτης των ιστορικών χρόνων: η Πραισός, η Ίτανος και η Ιεράπυτνα. Από αυτές η Πραισός (βόρεια του Χανδρά) θεωρήθηκε κέντρο των Ετεοκρητών, των παλαιών δηλαδή κατοίκων του νησιού που αποσύρθηκαν εδώ μετά την εισβολή των Δωριέων περισώζοντας το «μινωικό» χαρακτήρα της γλώσσας, της θρησκείας και της λατρείας τους. Η Ίτανος, υπήρξε σπουδαίο λιμάνι και σταθμός διαμετακομιστικού εμπορίου μεταξύ Ανατολής και Κρήτης, που πλούτισε από το εμπόριο πρώτων υλών με τους Φοίνικες και διατήρησε την αίγλη της μέχρι την εγκατάσταση των Ρωμαίων στο νησί. Οι πόλεις αυτές κατά την Κλασική περίοδο είχαν το δικό τους πολίτευμα (βασιλεία, δημοκρατία) και λειτουργούν στο πρότυπο των πόλεων-κρατών του ηπειρωτικού χώρου. Συχνά μαρτυρούνται αντιπαλότητες και πόλεμοι μεταξύ τους μέχρι την Ελληνιστική Περίοδο.

Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους η οικονομία του νησιού είναι κυρίως αγροτική και ποιμενική. Το πλήθος όμως των παλαιοχριστιανικών ναών, όπως εκείνων της Ιτάνου, αποτελεί ταυτόχρονα μαρτυρία σχετικού πλούτου και σταθερότητας. Από τα μέσα του 7ου μ. Χ. αιώνα αρχίζει να διαφαίνεται η αραβική απειλή και τα κρητικά παράλια συχνά υπέφεραν από τις επιδρομές του αραβικού στόλου (π.χ. καταστροφή Ιτάνου). Κατά την εγκατάσταση των Αράβων στην Κρήτη ιδρύεται ένα ιδιότυπο αραβικό εμιράτο που στηρίζει την επιβίωσή του στην πειρατεία και στην οικονομική καταπίεση του ντόπιου πληθυσμού. Με την ανάκτηση της Κρήτης από το Νικηφόρο Φωκά (961 μ.Χ.) και την επανασύνδεσή της με τον κορμό της βυζαντινής αυτοκρατορίας, ξεκινάει μια νέα περίοδος στην ιστορία της.

Στις αρχές του 17ου αιώνα δημιουργήθηκε το κορυφαίο έργο της κρητικής λογοτεχνίας, ο «Ερωτόκριτος», έμμετρο ερωτικό ποίημα του Σητειακού Βιτσέντζου Κορνάρου. Σήμερα επίσης συναντάμε λαμπρά δείγματα της εποχής εκείνης, όπως την ιστορική σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας Ακρωτηριανής ή Τοπλού, έργο του 15ου αιώνα, αλλά και τα χωριά Ετιά και Βόιλα, όπου σώζονται σημαντικά βενετσιάνικα κτίσματα (πύργοι, ναοί, οικίες).